Denizlerin altındaki yolculuk böylece sona erer. O gece neler olduğunu, sandalın Maelstrom'un girdaplarından nasıl kurtulduğunu, Ned Land'in, Conseil'in ve benim o uçurumdan nasıl çıkabildiğimizi söyleyemem.
Ama kendime geldiğimde Lofoten Adaları'nda bir balıkçı kulübesinde yatıyordum. İki arkadaşım, sapasağlam, yanı başımda ellerimi tutuyorlardı. Birbirimize candan sarıldık.
O an Fransa'ya dönmeyi düşünemezdik. Norveç'in kuzeyiyle güneyi arasındaki ulaşım olanakları seyrektir. Bu yüzden Kuzey Burnu'ndan ayda bir kalkan buharlı gemiyi beklemek zorundayım.
Ve bizi öylesine nazikçe ağırlayan bu iyi insanların arasında, bu serüvenlerin kaydını bir kez daha gözden geçiriyorum. Tek bir olay atlanmamış, tek bir ayrıntı abartılmamıştır. Bu, insanın erişemediği, ama İlerleme'nin bir gün yol açacağı bir ortamda yapılan bu inanılmaz seferin sadık bir anlatısıdır.
Bana inanılacak mı? Bilmiyorum. Hem sonuçta bunun pek önemi de yok. Şimdi kesin olarak söyleyebileceğim şu ki, on aydan kısa bir sürede, bunca harikayı gözler önüne seren o denizaltı dünya turunda altlarında 20.000 fersah yol katettiğim bu denizler hakkında konuşmaya hakkım vardır.
Peki Nautilus'a ne oldu? Maelstrom'un basıncına dayanabildi mi? Kaptan Nemo hâlâ yaşıyor mu? Ve okyanusun altında o korkunç öç alışlarını sürdürüyor mu? Yoksa bu son toplu kıyımdan sonra durdu mu?
Dalgalar bir gün onun hayatının hikâyesini içeren bu el yazmasını ona ulaştıracak mı? Bu adamın adını bir gün öğrenebilecek miyim? Kayıp gemi, kendi milliyetiyle Kaptan Nemo'nunkini bize bildirecek mi?
Umarım. Ve onun güçlü gemisinin denizi en korkunç girdabında bile yendiğini, nice başka geminin yok olduğu yerde Nautilus'un ayakta kaldığını da umarım! Eğer öyleyse, eğer Kaptan Nemo hâlâ benimsediği vatanı olan okyanusta yaşıyorsa, o yabani yürekteki nefret yatışsın! Bunca harikayı seyretmek öç duygusunu sonsuza dek söndürsün! Yargıç ortadan kalksın da filozof denizin barışçıl keşfini sürdürsün! Yazgısı tuhafsa, aynı zamanda yücedir de. Bunu ben de anlamadım mı? Bu doğaya aykırı hayatı on ay boyunca ben de yaşamadım mı? Ve Vaiz'in üç bin yıl önce sorduğu, “Uzakta ve çok derinde olanı kim bulabilir?” sorusuna, bugün yaşayan bütün insanlar arasında yalnızca iki kişinin cevap vermeye hakkı vardır…
KAPTAN NEMO VE BEN.